معرفي شبکه بهداشت و درمان شهرستان كلات

موقعیت جغرافیایی و ویژگیهای طبیعی :

شهرستان کلات با وسعت تقریبی 3276 کیلومتر مربع در شمال شرقی و درفاصله 145 کیلومتری مشهد و در میانه رشته کوه هزار مسجد واقع شده است. همسایه شمالی آن کشور ترکمنستان ، جنوبی شهرستان مشهد و چناران ، شرقی شهرستان سرخس و غربی آن شهرستان درگز می باشد. شهرهای قهقهه،دوشاخ،تجن و مرو در کنار خط آهن خزر قرار دارند و از کلات تا مرو 200 کیلومتر،قهقهه 25 کیلومتر و تا ایستگاه دو شاخ کمتر از 20 کیلومتر فاصله است که مرز آن کوهستانی و مسدود می باشد اگرچه در گذشته دو گمرگ در سنگ دیوار و یکه توت فعال بوده اند.این شهرستان با انتزاع از شهرستان مشهد  و با تشکیل دو بخش مرکزی و زاوین (چهار دهستان لائین نو،کبود گنبد،پساکوه و زاوین) در سال 82 به شهرستان ارتقاء یافت . در این شهرستان حدود 000/45 نفر زندگی می کنند که حدود 10 هزار نفر در شهرها (کلات و زاوین ) و 35هزار نفر در روستاها ساکن بوده و حدود 85/0 درصد از جمعیت استان خراسان رضوی را تشکیل می دهندکه با توجه به کوچ اجباری اقوام گوناگون در دورانهای مختلف حکومتی ترکیبی کاملا ناهمگون را تشکیل داده اند بطوری که از همه اقوام ایرانی در این شهرستان حضور دارند.(40% کرد ، 35% ترک ، 20% فارس و5% لر، عرب ، خاوری وترکمن ).

                    آب و هوای کلات معتدل کوهستانی است و با توجه به ارتفاع 2100 متری از سطح دریا بارانهای مستمر بهاری و پائیزی را در پی داشته و موجب افزایش رطوبت در این منطقه شده و شرایط ویژه ای در خصوص منابع طبیعی ، کشاورزی ، شیلات ، و... بوجود آمده است . شهرستان کلات دارای 5 رودخانه اصلی و 6 رودخانه کوچکتر است که البته همگی دائمی اند. سطح مراتع این شهرستان 250 هزار هکتار می باشد و وسعت کل جنگلها 38 هزار هکتار است که مهمترین آنها جنگل ارس سیستان ، جنگل ارس هزارمسجد ، جنگل پسته خواجه و جنگل پسته درغز می باشند. تولید 4 هزارتن برنج مرغوب و 40 هزار تن گندم دیم ( ودیگر محصولات دیم شامل کنجد ، لوبیا ، هندوانه ، خربزه )  میوه های مغز دار مانند گردو وبادام از دیگر مواهب ناشی از موقعیت جغرافیایی وآب وهوایی شهرستان هستند.با توجه به وجود رودخانه های دائمی وچشمه های متعدد در شهرستان ،  بستر مناسبی جهت تولید آبزیان به خصوص ماهیان سردآبی وگرم آبی وجود دارد. به طور خلاصه باید گفت  طبیعت زیبا ، موقعیت مرزی ، تاریخ شگفت انگیز واقوام گونه گون ومختلف ویژگیهای منحصر به فردی را در این منطقه ایجاد کرده وباعث ایجاد محیطی باشکوه ومفرح  شده است. کلات سرزمین تنوع ها است ، تنوع رنگها ، زبانها ، آئین ها ، لباسها ، طبیعت ومحیط .

1-2- پیشینه تاریخی:کلات در لغت به معنی آبادی و زیستگاهی بر فراز کوه است.نخستین بار نام کلات در شاهنامه فردوسی در داستانهای حماسی فرود پسر سیاوش آمده است.درعصر سامانیان نیز کلات پناهگاه سرداران آن دوره ابوعلی سیمجور و فائق الخاصه بوده است و از دوران سلجوقی نشانه هایی برجای مانده که اهمیت آن دشت را خاطر نشان می کند. در دوران ایلخانان مغول کلات از اهمیت زیادی برخوردار بوده و تاسیسات دوران ارغون شاه به دوران ایلخانی نسبت داده می شود.کلات در عصر تیمور در برابر حمله ی وی به سختی مقاومت نمود آن چنان که در کتاب تاریخ آمده است تیمور چهارده بار به دژ کلات یورش برد و هر بار شکست خورد.اما بیش از همه دوره ها در زمان افشاریان از اعتبار خاصی برخوردار گردید و دلیل آن را باید در دیوارهای طبیعی و غیر قابل نفوذ آن دانست که کلات را به عنوان محل سکونت نادرشاه و ذخایر ارزشمند وی انتخاب نموده اند.

1-3-ابنیه تاریخی: با توجه به موقیت خاص این  منطقه که بطور طبیعی از دیرباز همچون بارویی بلند وتسخیر ناپذیر در مقابل مهاجمین قرار داشته است و شرایط کاملا امنی را برای زندگی در درون خود فراهم می نموده همواره مورد توجه سرداران وجنگاوران قرار داشته است و پیشینه تاریخی کهنی را دارا       می باشد که از مهمترین آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1-     عمارت خورشید: که به قصر خورشید نیز معروف گردیده یک مقبره نیمه تمام است ودر میانه شهر کلات واقع شده. بنای عمارت از گور تیمور اقتباس شده و تزئینات عمده آن شامل نقوش حجاری شده بر روی دیواره های بیرونی است.

2-     دربند یا دروازه ارغونشاه: که ورودی اصلی کلات می باشد و به دلیل جایگاه مهمی که در کلات داشته تاسیسات و استحکامات دفاعی در آن ایجاد شده است. این دروازه مربوط به دوران ایلخانی بوده ودر زمان نادرشاه افشار مرمت شده است.

3-     کتیبه نادری: در ابتدای دروازه ارغونشاه و بر بلندی 15 متری از کف رودخانه کتیبه ای به نط نستعلیق با حاشیه و قاب مزین به نقوش اسلیمی بر دیواره صخره حک شده که 24 بیت در مدح نادرشاه است. بیت اول آن فارسی و سایر ابیات ترکی می باشد.

4-     مسجد کبود گنبد: در فاصله 200 متری شرق عمارت خورشید مسجد 4 ایوانی قراردارد که به دلیل نامشخص کبودگنبد نامیده می شود.ساختمان این مسجد احتمالا آرامگاهی مربوط به دوران ایلخانی بوده است که در طی دوران ساختار مسجد مانند پیدا کرده است.زیبایی این مسجد مرهون     کاشی های رنگارنگی است که در تزئینات آن بکار فته است.

5-     بند نادری: در میانه دشت کلات ودر مسیر رودخانه کلات سدی آجری برپا شده که آب های جاری رود کلات را مهار می کرده است.

برجهای نادری ، دروازه نفته ، حوضهای روستای خشت ، قلعه فرود ، اقامتگاه قلعه نادر در روستای خشت ، باروی کلات ، دروازه دهچه ، دروازه چوب بست ، دروازه کشتانه ، برج ارغون شاه و آس باد خشت از دیگر آثار باستانی این شهرستان می باشد.

1-4-تفرجگاهها و مناظر طبیعی : با توجه به میزان نسبتا خوب بارندگی و ایجاد پوشش گیاهی متنوع وجود تفرجگاهها و مناظر طبیعی از دیگر موهبتهای این شهرستان می باشد که ازجمله مهمترین آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

 مجموعه آبشار قره سو ، آبشارارتکند(خانه زو) ، جنگل ارس هزار مسجد ، سد وآبشارهای زاوین ، آبشار آبگرم ، تفرجگاه و جنگل ایدلیک ، تفرجگاه حمام قلعه ، امام زاده و تفرجگاه بابا رمضان ، امام زاده و تفرجگاه سینی ، آبشار و تفرجگاه چرم ، تفرجگاه چهارراه .

 1-    اهم فعالیتهای شبکه بهداشت ودرمان شهرستان از بدو تاسیس تا کنون :

 

جدول شماره1- اهم فعالیتهای شبکه بهداشت ودرمان شهرستان کلات از بدو تاسیس

 

سال

شرح

محل

هزينه

 

83

جذب يك دستگاه آمبولانس مزدا

مركز بهداشتی درمانی كلات

دانشگاه

 

خريد تجهيزات پزشكي مورد نياز

واحدهاي تحت پوشش

000/000/200

 

84

راه اندازي سيستم تلفني نداي سلامت(149)

مركز بهداشت شهرستان

000/000/30

 

اجراي طرح بيمه روستايي وپزشك خانواده

کلیه مراكز بهداشتي درماني تابعه

اعتبارات طرح

 

احداث خانه بهداشت

روستای احمدآباد/کریم آباد

000/000/300

 

تجهيز و راه اندازي آزمايشگاه تشخيص طبي

مراكز زاوين / لائین نو

000/000/250

 

تجهيز و راه اندازي اورژانس 115

كلات/ زاوین

000/000/100

 

محوطه سازي

مركز زاوين

000/000/21

 

حصار كشي خانه بهداشت

گرو/ارچنگان/لائین نو/رباط

000/000/280

 

بازسازي ساختمان مركز بهداشتي درماني

قلعه نو

000/000/80

سال

شرح

محل

هزينه

 

85

تجهيز و راه اندازي آزمايشگاه تشخيص طبي

مرکز بهداشتی درمانی تقي آباد

000/000/100

 

تجهیز و راه اندازي آزمايشگاه آب

مركز بهداشت شهرستان

000/000/50

 

خريداري ونصب دستگاه سل كانتر و الایزا

مركز بهداشتی درمانی كلات

000/000/210

 

راه اندازي مركز مبارزه با هاري

مركز بهداشتی درمانی زاوين

000/000/20

 

راه اندازي اورژانس 115

لائين نو

000/000/50

 

راه اندازي شوراي حل اختلاف ويژه مسائل بهداشتي

مركز بهداشت شهرستان

امكانات موجود

 

تجهیز زنجيره سرد نگهداري واكسن

مركز بهداشت شهرستان

000/000/30

 

احداث 3 باب پانسيون

كلات/زاوین

000/000/450

 

86

راه اندازي اورژانس 115

پساكوه( اميرآباد )

000/000/300

 

تجهيز وراه اندازي مركز بهداشتي درماني

مرکز چنار/ پایگاه بهداشت کلات

000/000/150

 

راه اندازي آزمايشگاه سل

مركز بهداشت شهرستان

000/000/50

 

ساخت ساختمان پايگاه اورژانس 115/  انبار دارويي

كلات

000/000/150

 

87

دیوارکشی 6 باب خانه بهداشت

 

000/000/420

 

انجام تعمیرات مراکز بهداشتی درمانی

کلیه مراکز

000/000/250

 

تجهیز کلیه خانه های بهداشت به خط تلفن

کلیه خانه های بهداشت

000/000/20

 

تجهیز کلیه مراکز بهداشتی درمانی به دستگاه نمابر

کلیه مراکز

000/000/10

 

افتتاح واحد پیشگیری ومبارزه با هاری در 3 مرکز بهداشتی درمانی

لائین نو/زاوین/تقی آباد

000/000/10

 

به کارگیری 2 دستگاه آمبولانس هایتس جهت انتقال بیماران به بیمارستانهای مشهد.

مرکز بهداشتی درمانی کلات

دانشگاه

 

نصب و راه اندازی شبکه رایانه ای

ستاد شبکه و مرکز بهداشت

000/000/30

 

نوسازی تنها واحد رادیولوژی شهرستان

مرکز بهداشتی درمانی کلات

000/000/380

 

خرید تجهیزات پزشکی

بیمارستان

000/000/800

 

تجهیز ناوگان اورژانس 115 به آمبولانس اسپرینتر

پساکوه

دانشگاه

 

جذب یک  دستگاه آمبولانس اسپرینتر به عنوان رزرو 115

ستاد شبکه

دانشگاه

 

88

ساخت  ساختمان اورژانس 115

زاوین

000/000/240

 

ساخت  ساختمان اورژانس 115

پساکوه

000/000/300

 

انجام عملیات گازکشی

ستاد شبکه و مرکز بهداشتی درمانی کلات، اورژانس 115 کلات

000/000/145

 

پیگیری عملیات ساختمانی بیمارستان شهرستان

 

 

 

سال

شرح

محل

هزينه

 

89

راه اندازی آزمایشگاه تخصصی تشخیص مواد مخدر (TLC)

مرکز بهداشتی درمانی کلات

000/000/50

 

تجهیز کلیه پانسیون پزشکان خانواده مراکز به تجهیزات مورد نیاز

کلیه مراکز تابعه

000/000/200

 

تملک و تحویل زمین مورد نیاز به سازمان بسیج سازندگی برای شروع عملیات ساخت خانه بهداشت

روستای باغکند

000/000/270

 

تملک و تحویل زمین مورد نیاز به سازمان بسیج سازندگی برای شروع عملیات ساخت خانه بهداشت

روستای باغگاه

از محل اعتبارات سازمان بسیج سازندگی

 

راه اندازی واحد پیشگیری و مبارزه با هاری

مرکز بهداشتی درمانی تقی آباد

000/000/10

 

استقرار متخصص اطفال در شهرستان

مرکز بهداشتی درمانی کلات

اعتبارات دانشگاه

 

90

جذب یک دستگاه آمبولانس تویوتا هایتس

مرکز بهداشتی درمانی کلات

اعتبارات دانشگاه

 

استقرار متخصص داخلی در شهرستان

مرکز بهداشتی درمانی کلات

اعتبارات دانشگاه

 

نیاز سنجی و تدوین برنامه جهت تجهیز بیمارستان شهرستان و اجرای فاز اول شامل قفسه بندی داروخانه و قسمتهای اداری و همچنین میز بندی آزمایشگاه

بیمارستان شهرستان

000/000/500

 

شروع عملیات ساختمانی پروژه 5 باب پانسیون پزشکان متخصص شهرستان

شهر کلات

000/000/200/2

 

تدوین طرح توجیهی و هماهنگی با مسئولین شهرستان و دانشگاه در جهت ارائه پتانسیلهای موجود به گروه ارزیاب وزارت جهت راه اندازی آموزشکده بهداشت شهرستان

شهر کلات

-

 

هماهنگی با مسئولین شهرستان و معتمدین محلی در خصوص واگذاری مکانی در روستای تقی آباد جهت استقرار موقت مرکز تقی آباد

روستای تقی آباد

000/000/50

 

شروع عملیات گازکشی واحدهای مستقر در شهر زاوین

شهر زاوین

000/000/200

 

91

بهره برداری وافتتاح

بیمارستان

 

 

خرید تجهیزات پزشکی از جملهups-دستگاه امحاء زباله-سرورhisبیمارستان و...

بیمارستان

000/000/150

 

رنگ آمیزی وتعمیرات ساختمانی

مرکز بهداشتی درمانی کلات

000/000/5

 

نصب شبکه دیتا

مرکز بهداشتی درمانی کلات

000/000/25

 

راه اندازی داروخانه بخش دولتی

بیمارستان

 

 

سال

شرح

محل

هزينه

 

91

 

بهره برداری وراه اندازی

 

خانه بهداشت باغکند

 

 

تکمیل نمودن تجهیزات بخش اورژانس ورادیولوژی

بیمارستان

 

 

اتمام عملیات ساختمانی پروژه 5 باب پانسیون پزشکان متخصص شهرستان

ساختمان ستادشبکه قدیم

 

 

استقرار روانپزشک در شهرستان

بیمارستان ومراکزبهداشتی درمانی

 

 

انتقال مرکز تقی آباد درمهرماه به ساختمان استیجاری

تقی آباد

 

 

تجهیز برخی خانه های بهداشت به سیستم سرمایشی

قلیچ آباد-کرناوه-چهچهه

 

 

خريد تجهيزات پزشكي مورد نياز

واحدهاي تحت پوشش

000/000/120

 

انجام تعمیرات ساختمانی برخی از خانه های بهداشت

کرناوه-لائین نو-خشت سیرزار-آبگرم

 

 

شروع اجرای طرح سامانه سلامت ایرانیان

خانه های بهداشت

 

 

خریدمشعل وپکیج گازی

مرکزازوین

 

 

جذب یک دستگاه آمبولانس تویوتا هایتس

بیمارستان

 

 

   اطلاعات جمعیتی شهرستان :

جدول شماره2- اطلاعات جمعیتی شهرستان

شاخص

سال88

سال89

سال90

سال91

سال92

شش ماهه اول93

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

کل جمعیت

43465

ـــ

41684

 

43465

ـــ

41684

 

 

 

 

 

کل خانوار

10345

ـــ

10376

ـــ

10345

ـــ

10376

ـــ

 

 

 

 

بعد خانوار

2/4

ـــ

4

ـــ

2/4

ـــ

4

ـــ

 

 

 

 

تعداد مرد

21867

50

20997

4/50

21867

50

20997

4/50

 

 

 

 

تعداد زن

21598

50

20687

6/49

21598

50

20687

6/49

 

 

 

 

جمعیت زیر یکسال

742

7/1

781

9/1

742

7/1

781

9/1

 

 

 

 

جمعیت زیر5 سال

3749

6/8

3595

6/8

3749

6/8

3595

6/8

 

 

 

 

درصد سرباری

ـــ

58

ـــ

52

ـــ

58

ـــ

52

 

 

 

 

رشد طبیعی جمعیت(درصد)

ـــ

3/1

ـــ

3/1

ـــ

3/1

ـــ

3/1

 

 

 

 

با توجه به جدول فوق روند کاهش جمعیت کلی شهرستان مشهود می باشد این موضوع در صورتی حادث شده است که رشد جمعیت شهرستان از روند مناسبی برخوردار بوده و تعداد تولدها در حد مناسبی صورت گرفته اما به دلیل پدیده مهاجرت جمعیت کلی شهرستان کاهش داشته است که با توجه به اینکه کاهش جمعیت در سنین جوانی و تولید مثل رخ می دهد احتمال کاهش جمعیت در سالهای آتی دور از انتظار نیست. کمبود امکانات رفاهی و زیستی بخصوص در مورد مسائل آموزش علت اصلی مهاجرت خانواده ها را تشکیل می دهد. اگر چه در سالهای اخیر تمهیدات مناسبی در این خصوص دیده شده اما هنوز هم اقدامات تکمیلی بایستی صورت گیرد.